Çektiğimiz Atık Nereye Gidiyor?
Çukur boşaldı, hortum toplandı, araç kapıdan çıktı. Sonra? Bu soruyu bize soran az; soran da çoğunlukla fabrikanın çevre görevlisi, çünkü denetimde ona soruluyor. Oysa cevabı herkesin bilmesi gerekiyor. Vidanjörün tankına giren şeyin nereye gittiği, o firmanın dürüst mü ucuz mu olduğunu tek başına söyler. Bir seferi baştan sona izleyelim.
Tanka giren
Bir villanın foseptiğinden çekilen şey, kâğıt üstünde "evsel atık su", sahada iki katman: üstte gri su ve içinde çözünmüş pislik, dipte yıllardır çöken koyu çamur. Buna foseptik suyu deniyor; kanalizasyona giden suyun beklemiş, çürümüş, koyulaşmış hâli. Apartman kolonundan ya da bina hattından çekilen su daha seyrek ama içinde mendil, yağ, kum var. Restoranın yağ tutucusundan çıkan ise büyük ölçüde yağ ve yemek artığı. Fabrikanın proses havuzundan çekilen atık bunların hiçbirine benzemez; asit, boya, çözücü, metal olabilir, o yüzden daha araca girmeden atık kodu belli olmak zorunda.
Tank tek bir gövde ve içine giren her şey karışıyor. Bu yüzden evsel ve endüstriyel atık aynı tankta taşınmaz; endüstriyel işten sonra tank yıkanmadan evsel çekime geçilmez. Tehlikeli koddaki atık zaten ayrı araçla, ayrı sefer.
Kocaeli'de çektiğimiz evsel atık su İSU'nun, Tuzla tarafında İSKİ'nin belirlediği kabul noktasına gidiyor. Bu noktalar idarenin atık su arıtma tesislerinin yanındaki vidanjör boşaltım istasyonları; araç plakası, izin belgesi ve hacim orada kayda giriyor, sonra tank tesisin girişine boşalıyor. İdare bu kapıyı yalnız kendi verdiği vidanjör çalıştırma izin belgesi olan araçlara açıyor; belgesiz aracın atığı orada kabul edilmiyor, o araç çektiği şeyi nereye götüreceğini bilmiyor demektir. Belediye yazısında bu belgenin niye fabrikaya ilk soru olduğunu yazmıştık; ev sahibine de aynı soru düşüyor.
Tesiste önce kaba ızgara: mendil, çöp, taş burada ayrılır. Sonra kum tutucu ve ön çökeltme; ağır kısım dibe iner. Asıl iş biyolojik arıtmada oluyor: havalandırma havuzlarında bakteriler organik kirliliği yiyor, ardından son çökeltmede su ile çamur ayrılıyor. Arıtılmış su deşarj izninde yazan sınırlara göre denize ya da dereye veriliyor;
