Kanalizasyon Olmayan Yerde Atık Su Bedeli Alınır mı?
Çukuru çekerken kapıda bize su faturası gösterilen çok oldu. Sokakta kanalizasyon yok, çukuru biz boşaltıyoruz, ama faturada "atık su" diye bir satır var ve ev sahibi haklı olarak soruyor: bu para neye gidiyor? Biz vidanjörcüyüz, avukat ya da idare memuru değiliz. Ama bu soruyu o kadar sık duyduk ki İSU ve İSKİ yönetmeliklerini oturup okuduk. Cevap kısa değil, çünkü mahkeme başka şey söylüyor, idarenin yönetmeliği başka. İkisini de olduğu gibi aktaralım.
O satır neyin karşılığı
Faturadaki atık su bedelinin resmî adı "kullanılmış suların uzaklaştırılması bedeli", kısaltması KSUB. Mantığı şu: kullandığınız her metreküp su kirlenerek geri çıkıyor ve birinin onu toplaması, taşıması, arıtması gerekiyor. İSU'nun yönetmeliği bu bedeli arıtma tesislerine yapılan yatırımın, işletmenin ve bakımın payı olarak tanımlıyor; kirlilik yükü ve atık su miktarı oranında, tüketilen su kadar. Yani bedel, sokağınızdaki boruya değil, atığınızın sonunda gittiği tesise ödeniyor.
Sorun da tam burada başlıyor. Kanalizasyon olan sokakta bu açık; su gidiyor, boruyla toplanıyor, arıtmaya varıyor. Kanalizasyon olmayan yerde atık sizin çukurunuzda duruyor, taşınması ve arıtılması için birinin vidanjörle gelmesi gerekiyor. O biri idare mi, biz mi, kimse mi, bedelin haklı olup olmadığı buna bağlı.
Yargıtay'ın dediği
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi 2018'de bu konuda bir karar verdi ve o günden beri hukuk sitelerinde dolaşıyor. Karar özetle şunu söylüyor: idare hizmet veriyorsa bedel isteyebilir, vermiyorsa isteyemez; kanalizasyon hattının bulunmadığı yerde hizmet verilmiş gibi atık su bedeli tahakkuk ettirmek hukuki dayanaktan yoksundur. O davada ödenen bedelin iadesine hükmedilmiş. Dava kuyu suyu kullanan bir işletmeyle ilgiliydi, foseptikli bir konutla değil; bu ayrıntı önemli, çünkü idareler tam bu noktada "biz
hizmet veriyoruz" diyor.İSU'nun yönetmeliği ne diyor
Kocaeli'nin bütün ilçelerinde, yani Gebze, Darıca, Çayırova ve Dilovası'nda, geçerli metin İSU'nun Tarifeler ve Abone Hizmetleri Yönetmeliği. Foseptiği baştan "kanalizasyon şebekesi bulunmayan yerlerdeki atık suların toplandığı sızdırmaz hazne" olarak tanımlıyor; çukur yönetmeliğin gözünde şebekenin yerine geçen bir tesis.
Bedel tarafında en açık madde şu: idarenin atık su altyapısı bulunan yerlerde, bağlantınız olsun olmasın, atık su abonelik sözleşmesi yapmak ve bedeli ödemek zorunlu. Sokağınızda hat var ama bağlanmadıysanız bedel var. Hat hiç yoksa yönetmelik doğrudan "alınmaz" demiyor; onun yerine bedelin karşılığını tanımlıyor. Su ve atık su aboneliği olan, atığını sızdırmaz foseptikte toplayan ve idarenin vidanjörüyle idarenin arıtma tesisine taşıtan yerlere foseptik çekimi ayda bir sefer ücretsiz. Yani idare, "kanalizasyonum yok ama atığını ben taşıyıp arıtıyorum, karşılığı bu" diyor. Fazla seferin ücreti ayrı bir maddede formülle hesaplanıp faturaya yazılıyor; tutarı Yönetim Kurulu her yıl belirliyor,
